گفتاردرمانی کودک؛ چرا کمک گرفتن نشانه فرهنگ و آگاهی است؟ 10 دلیل مهم
گفتاردرمانی؛ نشانه آگاهی و فرهنگ بالای خانواده، نه چیزی برای پنهان کردن
گاهی یک خانواده وقتی متوجه میشود فرزندش در گفتار، زبان، ارتباط، شنوایی یا یکی از مهارتهای رشدی خود با مشکلی روبهرو است، به جای اینکه به دنبال راهحل باشد، ابتدا به این فکر میکند که «دیگران چه خواهند گفت؟»
نگران قضاوت اقوام است.
نگران نگاه دوستان است.
نگران این است که مبادا کسی کودک را متفاوت بداند.
گاهی حتی از گفتن اینکه «فرزندم را برای گفتاردرمانی میبرم» احساس خجالت میکند.
اما یک سؤال مهم وجود دارد:
آیا مراجعه برای درمان و کمک گرفتن از متخصص واقعاً چیزی است که باید از دیگران پنهان شود؟
پاسخ این سؤال میتواند نگاه ما را به بسیاری از مسائل مربوط به رشد کودکان تغییر دهد.
مشکل داشتن، نشانه ضعف یک خانواده نیست. مراجعه به متخصص نیز نشانه ضعف نیست. اتفاقاً اینکه والدین بتوانند یک مشکل را ببینند، آن را بپذیرند، درباره آن اطلاعات کسب کنند و برای بهبود شرایط کودک اقدام کنند، میتواند نشانهای از آگاهی، مسئولیتپذیری و بلوغ فرهنگی خانواده باشد.
در مورد گفتار و زبان نیز همین موضوع اهمیت زیادی دارد. بعضی کودکان ممکن است در تلفظ صداها، درک زبان، بیان خواستهها، جملهسازی، برقراری ارتباط، روانی گفتار یا سایر مهارتهای ارتباطی نیازمند ارزیابی و حمایت تخصصی باشند. برخی کودکان نیز ممکن است در کنار مشکلات گفتاری، با مسائل دیگری مانند کمشنوایی، شرایط رشدی، مشکلات عصبی یا سندرمهای ژنتیکی مواجه باشند.
در چنین شرایطی، پنهان کردن مشکل آن را از بین نمیبرد.
آنچه میتواند مسیر کودک را تغییر دهد، شناخت مسئله و اقدام مناسب است.
در سالهای نخست زندگی، رشد ارتباط و زبان با سرعت زیادی اتفاق میافتد و ارزیابی بهموقع میتواند به خانواده کمک کند تا متوجه شود کودک در چه زمینههایی نیاز به حمایت دارد. منابع تخصصی مانند NIDCD نیز توصیه میکنند در صورت وجود نگرانی درباره گفتار یا زبان کودک، والدین موضوع را با پزشک مطرح کنند و در صورت نیاز از ارزیابی گفتار و زبان و بررسی شنوایی استفاده شود.
چرا بعضی خانوادهها از مراجعه به گفتاردرمانی خجالت میکشند؟
خجالت از درمان معمولاً از خود درمان نمیآید؛ بلکه از نگاه جامعه به درمان ناشی میشود.
وقتی در یک جامعه، مراجعه به متخصص به معنای «مشکل داشتن» یا «متفاوت بودن» تلقی شود، طبیعی است که بعضی خانوادهها برای پنهان کردن شرایط کودک خود تحت فشار قرار بگیرند.
گاهی والدین میترسند اقوام درباره کودک سؤال کنند.
گاهی میترسند دیگران بگویند:
«چرا بچهتان هنوز حرف نمیزند؟»
«چرا او را گفتاردرمانی میبرید؟»
«مگر مشکل خاصی دارد؟»
«بچه فلانی هم اینطور بود و خودش خوب شد.»
یا حتی بدتر از آن، ممکن است برخی افراد بدون داشتن اطلاعات تخصصی درباره وضعیت کودک قضاوت کنند.
این قضاوتها میتوانند والدین را سردرگم کنند. خانوادهای که در ابتدا فقط نگران گفتار کودک بوده، ممکن است بعد از شنیدن حرف اطرافیان به جای تمرکز بر نیاز کودک، نگران قضاوت دیگران شود.
اما باید میان نظر اطرافیان و ارزیابی تخصصی تفاوت قائل شد.
گفتاردرمانی نشانه مشکل نیست؛ نشانه اقدام برای حل مشکل است
مراجعه به گفتاردرمانی را میتوان از زاویه دیگری نیز دید.
وقتی کسی عینک میزند، معمولاً کسی نمیگوید:
«چرا این خانواده مشکل بینایی بچهشان را از همه پنهان نمیکنند؟»
وقتی فردی برای دندانهایش به دندانپزشک مراجعه میکند، معمولاً مراجعه به دندانپزشک را مسئلهای شرمآور نمیدانیم.
وقتی کسی برای بررسی شنوایی به متخصص مراجعه میکند، هدف، پیدا کردن مشکل و پیدا کردن راه مناسب برای مدیریت آن است.
گفتاردرمانی نیز دقیقاً بخشی از همین نگاه سلامتمحور است.
اگر کودک در یک مهارت نیازمند کمک است، کمک گرفتن از متخصص میتواند تصمیمی منطقی و مسئولانه باشد.
قرار نیست مراجعه به گفتاردرمانی تبدیل به یک برچسب برای کودک شود. هدف این است که نیاز کودک بهتر شناخته شود و در صورت نیاز، حمایت مناسب دریافت کند.
فرهنگ بالا یعنی بتوانیم مشکل را ببینیم
وقتی درباره فرهنگ صحبت میکنیم، معمولاً به تحصیلات، رفتار اجتماعی، آداب معاشرت یا سبک زندگی فکر میکنیم.
اما فرهنگ در مواجهه ما با مشکلات نیز خودش را نشان میدهد.
یک خانواده آگاه لزوماً خانوادهای نیست که هیچ مشکلی ندارد.
یک خانواده آگاه خانوادهای است که وقتی با مشکلی روبهرو میشود، بتواند آن را بشناسد و برای حل آن اقدام کند.
فرهنگ بالا یعنی انکار نکردن مشکل.
فرهنگ بالا یعنی اگر کودک به ارزیابی نیاز دارد، او را ارزیابی کنیم.
اگر به بررسی شنوایی نیاز دارد، بررسی شنوایی را انجام دهیم.
اگر به گفتاردرمانی نیاز دارد، از دریافت خدمات تخصصی خجالت نکشیم.
اگر متخصص توصیه میکند کودک توسط پزشک دیگری نیز ارزیابی شود، این توصیه را جدی بگیریم.
این رفتارها نشانه ضعف نیستند؛ نشانه مسئولیتپذیری هستند.
پنهان کردن مشکل چه چیزی را تغییر میدهد؟
پنهان کردن یک مشکل ممکن است برای مدتی احساس آرامش ایجاد کند.
ممکن است خانواده احساس کند با نگفتن موضوع به دیگران، از حرف و قضاوت آنها دور میماند.
اما یک نکته مهم وجود دارد:
پنهان کردن مشکل با حل کردن مشکل تفاوت دارد.
اگر کودک در گفتار یا زبان نیازمند کمک باشد، اینکه اقوام از این موضوع اطلاع نداشته باشند، تغییری در نیاز کودک ایجاد نمیکند.
اگر کودک کمشنوا باشد، پنهان کردن کمشنوایی باعث بهتر شنیدن او نمیشود.
اگر کودک در ارتباط اجتماعی مشکل داشته باشد، مخفی کردن این مسئله باعث بهبود مهارتهای ارتباطی او نمیشود.
آنچه میتواند کمککننده باشد، شناخت دقیق وضعیت و انتخاب مداخله مناسب است.
البته منظور این نیست که والدین موظفاند تمام جزئیات پزشکی یا درمانی کودک خود را برای همه اقوام و آشنایان تعریف کنند.
حریم خصوصی خانواده کاملاً محترم است.
تفاوت مهمی میان «حفظ حریم خصوصی» و «پنهان کردن مشکل از روی شرم» وجود دارد.
خانواده حق دارد اطلاعات شخصی کودک را فقط با افرادی که لازم است در میان بگذارد. اما تصمیم به دریافت درمان نباید صرفاً به دلیل ترس از قضاوت دیگران کنار گذاشته شود.
آیا لازم است همه اقوام بدانند کودک گفتاردرمانی میرود؟
خیر.
هیچ خانوادهای موظف نیست جزئیات روند درمان کودک را برای همه توضیح دهد.
والدین میتوانند بر اساس شرایط خانواده تصمیم بگیرند چه کسی در جریان درمان کودک باشد.
اما موضوع اصلی این مقاله چیز دیگری است:
اگر خانوادهای تصمیم گرفت درباره درمان کودک صحبت کند، نباید احساس کند که کاری شرمآور انجام داده است.
گفتن اینکه:
«فرزندم برای ارزیابی گفتار و زبان به گفتاردرمانگر مراجعه میکند.»
نباید بیشتر از گفتن اینکه:
«فرزندم برای معاینه چشم به چشمپزشک مراجعه میکند.»
غیرعادی باشد.
هر دو، بخشی از مراقبت از سلامت کودک هستند.
ترس از قضاوت دیگران و تأثیر آن بر والدین
والدین کودکی که نیاز به خدمات توانبخشی دارد، گاهی خودشان نیز تحت فشار روانی زیادی قرار میگیرند.
آنها ممکن است دائماً خودشان را با والدین دیگر مقایسه کنند.
ممکن است فکر کنند:
«چرا بچه من هنوز این مهارت را ندارد؟»
«نکند من کاری را اشتباه انجام دادهام؟»
«نکند دیگران فکر کنند من مادر یا پدر خوبی نیستم؟»
این افکار میتوانند باعث شوند والدین به جای تمرکز بر نیاز واقعی کودک، وارد چرخهای از نگرانی و پنهانکاری شوند.
در چنین شرایطی، یکی از مهمترین پیامها این است که نیاز کودک به درمان، لزوماً نتیجه کوتاهی والدین نیست.
رشد کودک تحت تأثیر عوامل مختلفی قرار دارد و مشکلات گفتار و زبان میتوانند دلایل متفاوتی داشته باشند.
کار والدین این نیست که خودشان را سرزنش کنند؛ کار آنها این است که نیاز کودک را بشناسند و برای دریافت کمک مناسب اقدام کنند.
چرا شناخت زودهنگام اهمیت دارد؟
سالهای نخست زندگی دوره بسیار مهمی برای رشد ارتباط و زبان است. NIDCD اشاره میکند که سه سال اول زندگی دورهای بسیار مهم برای رشد و بلوغ مغز و کسب مهارتهای گفتار و زبان است و محیط غنی از تعامل، صدا و زبان به رشد این مهارتها کمک میکند.
به همین دلیل، اگر والدین درباره گفتار یا زبان کودک نگرانی دارند، بهتر است صرفاً منتظر نمانند تا «خودش درست شود».
البته هر تفاوتی در رشد به معنای وجود اختلال نیست و کودکان با سرعتهای متفاوتی رشد میکنند. اما تفاوت میان «صبر کردن آگاهانه» و «نادیده گرفتن مشکل از روی ترس یا خجالت» بسیار مهم است.
ارزیابی تخصصی میتواند به خانواده کمک کند بفهمد آیا نگرانی آنها نیازمند مداخله است یا خیر.
گاهی بعد از ارزیابی مشخص میشود کودک مشکلی ندارد و فقط نیاز به پیگیری دارد.
گاهی متخصص فعالیتهایی را برای انجام در خانه پیشنهاد میکند.
گاهی نیز گفتاردرمانی فردی یا گروهی توصیه میشود.
NIDCD نیز اشاره میکند که ارزیابی گفتار و زبان ممکن است با بررسی شنوایی همراه باشد، زیرا مشکلات شنوایی میتوانند بر رشد گفتار و زبان اثر بگذارند.
بنابراین مراجعه به متخصص لزوماً به معنای شروع یک درمان طولانی نیست؛ اولین قدم میتواند فقط شناخت دقیق وضعیت کودک باشد.
گفتاردرمانی برای چه کودکانی میتواند مطرح باشد؟
گفتاردرمانی فقط برای کودکانی نیست که اصلاً صحبت نمیکنند.
حوزه گفتار و زبان بسیار گسترده است.
کودک ممکن است در زمینههای مختلفی نیازمند ارزیابی باشد، از جمله:
تأخیر در شروع گفتار
گاهی کودک نسبت به انتظار سنی خود کلمات کمتری دارد یا استفاده از کلمات و ترکیب آنها در او دیرتر شکل گرفته است.
مشکلات زبان
برخی کودکان در فهمیدن صحبت دیگران، بیان خواستهها، ساخت جمله، یادگیری واژههای جدید یا تعریف کردن یک اتفاق مشکل دارند.
مشکلات تلفظ
ممکن است کودک بعضی صداهای گفتاری را اشتباه تولید کند یا گفتار او برای دیگران دشوار باشد.
مشکلات روانی گفتار
برخی کودکان در روان صحبت کردن دچار تکرار، کشیدهگویی یا مکثهای غیرمعمول میشوند و ممکن است به ارزیابی تخصصی نیاز داشته باشند.
مشکلات ارتباط اجتماعی
گاهی مشکل اصلی تعداد کلمات کودک نیست؛ بلکه نحوه استفاده او از ارتباط، توجه مشترک، نوبتگیری، اشاره، بازی و تعامل با دیگران اهمیت دارد.
مشکلات مرتبط با شنوایی
کمشنوایی میتواند بر دسترسی کودک به اطلاعات گفتاری و در نتیجه بر رشد گفتار و زبان تأثیر بگذارد. به همین دلیل ارزیابی شنوایی در بسیاری از موارد اهمیت دارد.
مراجعه به گفتاردرمانی به معنی «برچسب زدن» به کودک نیست
یکی از نگرانیهای رایج والدین این است که:
«اگر کودک را برای گفتاردرمانی ببریم، دیگران فکر میکنند او مشکل دارد.»
اما باید میان ارزیابی تخصصی و برچسب زدن تفاوت قائل شویم.
ارزیابی برای این انجام میشود که بدانیم کودک چه تواناییهایی دارد و در چه زمینههایی ممکن است به حمایت نیاز داشته باشد.
حتی ممکن است نتیجه ارزیابی نشان دهد که کودک نیازی به درمان ندارد.
بنابراین مراجعه به گفتاردرمانگر نباید به معنای اعلام یک تشخیص قطعی تلقی شود.
ارزیابی یعنی سؤال پرسیدن و پیدا کردن پاسخ علمی.
نقش خانواده در گفتاردرمانی
گفتاردرمانی فقط چیزی نیست که در اتاق درمان اتفاق بیفتد.
خانواده بخش بسیار مهمی از فرایند مداخله است. رویکردهای جدید در مداخله زودهنگام نیز بر مشارکت خانواده و استفاده از فرصتهای طبیعی روزمره برای تقویت ارتباط کودک تأکید دارند. ASHA خانواده را بخش مهمی از تیم مداخله زودهنگام میداند و بر مشارکت والدین و مراقبان در فرایند درمان تأکید میکند.
کودک در طول روز فقط یک ساعت در کلینیک نیست.
او در خانه غذا میخورد، بازی میکند، حمام میرود، کتاب میبیند، با خواهر و برادرش تعامل دارد و با والدین صحبت میکند.
همین موقعیتهای روزمره میتوانند فرصتهایی برای تقویت ارتباط باشند.
به همین دلیل، گفتاردرمانگر ممکن است علاوه بر کار مستقیم با کودک، به والدین نیز آموزش دهد که چگونه در فعالیتهای روزمره، فرصت بیشتری برای ارتباط و زبان ایجاد کنند.
والدین نباید منتظر «مشکل بزرگ» باشند
گاهی خانوادهها تصور میکنند تا زمانی که مشکل خیلی شدید نشده، مراجعه به متخصص ضرورتی ندارد.
مثلاً ممکن است بگویند:
«هنوز کوچک است.»
«پدرش هم دیر حرف زده.»
«بچه همسایه هم دیر حرف زد و خودش خوب شد.»
«فعلاً صبر میکنیم.»
گاهی این انتظار کاملاً منطقی است و کودک فقط به زمان بیشتری نیاز دارد.
اما گاهی نیز این انتظار باعث از دست رفتن زمان ارزشمند میشود.
هیچکس نمیتواند بدون ارزیابی، صرفاً بر اساس مقایسه با یک کودک دیگر بگوید که وضعیت کودک کاملاً طبیعی است.
هر کودک شرایط خودش را دارد.
به همین دلیل، اگر نگرانی والدین جدی است، مشورت با متخصص میتواند به جای نگرانی مداوم، یک پاسخ روشنتر در اختیار خانواده قرار دهد.
«خودش خوب میشود» همیشه پاسخ مناسبی نیست
این جمله را بسیاری از والدین شنیدهاند:
«نگران نباش، خودش خوب میشود.»
گاهی واقعاً کودک با گذشت زمان و دریافت فرصتهای مناسب رشد میکند.
اما گاهی هم مشکل نیازمند مداخله است.
نکته مهم این است که والدین نباید تصمیم درمانی را فقط بر اساس تجربه یک کودک دیگر بگیرند.
دو کودک ممکن است ظاهراً مشکل مشابهی داشته باشند، اما علت و نیازهای آنها کاملاً متفاوت باشد.
بنابراین بهتر است به جای اینکه از دیگران بپرسیم:
«بچه شما هم همینطور بود؟»
از یک متخصص بپرسیم:
«با توجه به سن و شرایط کودک من، آیا ارزیابی یا مداخله لازم است؟»
اگر کودک مشکل رشدی یا سندرم دارد، پنهان کردن آن چه فایدهای دارد؟
برخی کودکان ممکن است با شرایط ژنتیکی، رشدی یا پزشکی خاصی زندگی کنند.
در این شرایط، خانواده ممکن است بیش از خانوادههای دیگر با نگاه و سؤال اطرافیان مواجه شود.
گاهی والدین به دلیل نگرانی از قضاوت جامعه، حتی تلاش میکنند شرایط کودک را از اطرافیان نزدیک نیز پنهان کنند.
این احساس قابل درک است؛ اما باید میان حفظ حریم شخصی کودک و شرم از شرایط کودک تفاوت قائل شد.
کودک نباید احساس کند که وجود او یا شرایط جسمی و رشدیاش چیزی برای شرمندگی است.
او بیش از هر چیز به خانوادهای نیاز دارد که او را بپذیرد، از او حمایت کند و در صورت نیاز، خدمات تخصصی مناسب را برایش فراهم کند.
مداخلات زودهنگام نیز میتوانند برای کودکانی که دارای شرایط رشدی یا پزشکی هستند، بخشی از برنامه حمایتی باشند. ASHA مداخله زودهنگام را برای کودکان دارای تأخیر رشدی، ناتوانی یا شرایط پزشکی که ممکن است بر رشد و یادگیری اثر بگذارد، مطرح میکند و نقش گفتاردرمانگر را در حمایت از ارتباط، زبان و برخی مهارتهای مرتبط توضیح میدهد.
کودک نباید قربانی نگاه دیگران شود
یکی از مهمترین نکاتی که والدین باید به آن توجه کنند این است که تصمیمهای مربوط به سلامت و رشد کودک نباید بر اساس رضایت یا نارضایتی اطرافیان گرفته شود.
ممکن است یکی از اقوام بگوید:
«چرا او را پیش گفتاردرمانگر میبرید؟»
ممکن است فرد دیگری بگوید:
«ما در زمان بچگی این چیزها نداشتیم.»
یا شخص دیگری مشکل کودک را کوچک بشمارد.
اما هیچکدام از این افراد جای متخصص را نمیگیرند.
تصمیم اصلی باید بر اساس نیاز کودک و ارزیابی حرفهای گرفته شود.
چگونه با خانواده و اقوام درباره گفتاردرمانی صحبت کنیم؟
اگر خانواده تصمیم گرفته است موضوع درمان کودک را با اطرافیان در میان بگذارد، لازم نیست وارد جزئیات پیچیده شود.
یک جمله ساده کافی است:
«برای تقویت گفتار و ارتباطش تحت نظر گفتاردرمانگر است.»
یا:
«برای اینکه مطمئن شویم رشد گفتارش مناسب است، ارزیابی تخصصی انجام دادهایم.»
یا حتی:
«متخصص پیشنهاد کرده مدتی روی بعضی مهارتهای ارتباطی کار کنیم.»
لازم نیست والدین از تصمیم خود دفاع کنند.
لازم نیست به همه ثابت کنند که چرا کودک به گفتاردرمانی نیاز دارد.
و لازم نیست از مراجعه به متخصص احساس شرمندگی کنند.
اگر کسی قضاوت کرد چه کنیم؟
همیشه نمیتوانیم رفتار دیگران را کنترل کنیم.
اما میتوانیم نحوه واکنش خودمان را کنترل کنیم.
اگر کسی درباره مراجعه کودک به گفتاردرمانی سؤال یا قضاوت نامناسبی کرد، میتوان با آرامش گفت:
«ما ترجیح میدهیم برای رشد کودک از نظر متخصص استفاده کنیم.»
یا:
«این موضوع مربوط به سلامت و رشد فرزند ماست و تصمیم گرفتهایم از کمک تخصصی استفاده کنیم.»
یا حتی:
«خوشحالیم که میتوانیم برای بهتر شدن شرایط کودکمان کاری انجام دهیم.»
گاهی همین پاسخ ساده میتواند نگاه اطرافیان را نیز تغییر دهد.
فرهنگ درمان باید از خانواده شروع شود
فرهنگ عمومی جامعه یکشبه تغییر نمیکند.
اما تغییر میتواند از خانوادهها شروع شود.
وقتی والدین بدون شرمندگی برای سلامت کودک اقدام میکنند، در واقع به اطرافیان خود نیز پیام میدهند که دریافت خدمات تخصصی چیز عجیبی نیست.
وقتی پدر و مادر درباره اهمیت ارزیابی شنوایی، رشد زبان، گفتار یا ارتباط صحبت میکنند، آگاهی اطرافیان نیز بیشتر میشود.
وقتی خانواده به جای پنهان کردن مشکل، آن را به شکل درست و محترمانه مدیریت میکند، به تدریج نگاه جامعه نیز تغییر میکند.
فرهنگ درمان یعنی کمک گرفتن را طبیعی کنیم.
گفتاردرمانگر فقط با کودک کار نمیکند
یکی از تصورات اشتباه این است که کودک را وارد اتاق گفتاردرمانی میکنند و گفتاردرمانگر تمام کارها را انجام میدهد.
در بسیاری از برنامههای مداخله زودهنگام، همکاری با خانواده اهمیت زیادی دارد. گفتاردرمانگر میتواند والدین را با راهکارهایی آشنا کند که در تعاملات روزمره با کودک استفاده کنند. ASHA نیز بر رویکرد خانوادهمحور و آموزش و توانمندسازی مراقبان در فعالیتهای روزمره تأکید میکند.
بنابراین والدین نه تماشاگر درمان، بلکه یکی از مهمترین اعضای تیم حمایت از کودک هستند.
چه زمانی بهتر است والدین برای ارزیابی اقدام کنند؟
اگر والدین درباره رشد گفتار یا زبان کودک نگرانی دارند، بهتر است نگرانی خود را جدی بگیرند.
برخی نشانههایی که میتوانند دلیل مناسبی برای مشورت با متخصص باشند عبارتاند از:
- کودک نسبت به انتظار سنی خود از کلمات بسیار کمی استفاده میکند.
- در فهمیدن صحبت دیگران مشکل دارد.
- برای بیان خواستههای خود بهشدت دچار مشکل میشود.
- گفتار کودک برای اطرافیان بسیار دشوار فهم است.
- کودک در تعامل و ارتباط اجتماعی مشکل دارد.
- کودک مهارتهایی را که قبلاً داشته از دست داده است.
- سابقه کمشنوایی یا نگرانی درباره شنوایی وجود دارد.
- کودک دارای شرایط پزشکی یا رشدی است که ممکن است بر ارتباط او اثر بگذارد.
- والدین احساس میکنند روند رشد کودک با همسالانش تفاوت قابلتوجهی دارد.
این نشانهها بهتنهایی تشخیص ایجاد نمیکنند؛ اما میتوانند دلیل مناسبی برای دریافت ارزیابی تخصصی باشند.
آیا مراجعه به گفتاردرمانی یعنی کودک مشکل جدی دارد؟
خیر.
این یکی از مهمترین باورهایی است که باید اصلاح شود.
مراجعه به گفتاردرمانگر میتواند فقط برای ارزیابی باشد.
ممکن است گفتاردرمانگر پس از ارزیابی بگوید:
«در حال حاضر نیاز به درمان وجود ندارد.»
یا:
«بهتر است چند ماه پیگیری شود.»
یا:
«با چند تمرین ساده در خانه میتوان مهارت موردنظر را تقویت کرد.»
و در برخی موارد نیز ممکن است درمان منظم پیشنهاد شود.
بنابراین مراجعه به گفتاردرمانی مساوی با داشتن یک مشکل شدید نیست.
هدف اصلی، بهتر شدن کیفیت زندگی کودک است
وقتی درباره گفتاردرمانی صحبت میکنیم، نباید فقط به تعداد کلمات یا تلفظ صداها فکر کنیم.
ارتباط، بخش مهمی از زندگی کودک است.
کودک از طریق ارتباط خواستههایش را بیان میکند، سؤال میپرسد، احساساتش را منتقل میکند، بازی میکند، دوست پیدا میکند، در محیط آموزشی مشارکت میکند و رابطه خود را با خانواده شکل میدهد.
به همین دلیل، حمایت از ارتباط کودک میتواند فراتر از «درست حرف زدن» باشد.
هدف این است که کودک بتواند تا حد امکان نیازها، افکار و احساسات خود را به شکلی مؤثر بیان کند و در محیط اطرافش مشارکت داشته باشد.
والدین آگاه چه کاری انجام میدهند؟
والدین آگاه لزوماً والدینی نیستند که همه پاسخها را میدانند.
آنها کسانی هستند که وقتی پاسخ یک سؤال را نمیدانند، برای پیدا کردن پاسخ اقدام میکنند.
اگر نمیدانند گفتار کودکشان متناسب با سن است یا نه، سؤال میپرسند.
اگر درباره شنوایی کودک نگران هستند، ارزیابی میکنند.
اگر متخصص پیشنهاد گفتاردرمانی میدهد، درباره علت و هدف درمان سؤال میکنند.
اگر درمان شروع شد، تلاش میکنند توصیههای متخصص را در زندگی روزمره کودک اجرا کنند.
این یعنی مسئولیتپذیری.
درمان را نباید به خاطر حرف مردم متوقف کرد
گاهی خانواده بعد از شروع درمان، تحت تأثیر حرف اطرافیان قرار میگیرد.
ممکن است کسی بگوید:
«زیادی حساس هستید.»
«این همه دکتر و درمان برای چیست؟»
«بچه خودش بزرگ میشود.»
«این چیزها مد شده است.»
اگر خانواده بدون بررسی علمی تحت تأثیر چنین حرفهایی قرار بگیرد، ممکن است روند حمایت از کودک متوقف شود.
البته هر خانواده حق دارد درباره درمان سؤال کند و حتی نظر متخصص دیگری را نیز دریافت کند.
اما تصمیم بهتر است بر اساس اطلاعات معتبر و ارزیابی تخصصی باشد، نه صرفاً حرف اطرافیان.
گفتاردرمانی و احترام به تفاوتهای کودکان
هر کودکی مسیر رشد مخصوص خودش را دارد.
هدف درمان نباید این باشد که کودک را مجبور کنیم دقیقاً مانند یک کودک دیگر رفتار کند.
هدف باید شناخت تواناییها و نیازهای خود کودک باشد.
یک گفتاردرمانگر حرفهای باید شرایط فردی، خانوادگی، فرهنگی و زبانی کودک را در نظر بگیرد. رویکردهای حرفهای در مداخله زودهنگام نیز بر اهمیت خانوادهمحوری و توجه به باورها، ارزشها و اولویتهای خانواده تأکید دارند.
این یعنی درمان خوب فقط تمرین نیست؛ درمان خوب، شناخت کودک و خانواده اوست.
حریم خصوصی کودک را حفظ کنیم، اما از او خجالت نکشیم
این دو موضوع را نباید با یکدیگر اشتباه بگیریم.
حفظ اطلاعات پزشکی کودک یک حق و مسئولیت مهم است.
اما اینکه خانواده از شرایط کودک احساس شرم کند، مسئله دیگری است.
کودک نباید احساس کند که به دلیل مراجعه به گفتاردرمانی، کمشنوایی، اختلال گفتار، تأخیر زبان یا هر شرایط دیگری ارزش کمتری دارد.
او همان کودک دوستداشتنی خانواده است.
مداخله تخصصی فقط یکی از ابزارهایی است که به او کمک میکند تواناییهای خود را بهتر رشد دهد.
یک تغییر کوچک در نگاه ما
شاید لازم باشد جملهای را در فرهنگ خودمان تغییر دهیم.
به جای اینکه بگوییم:
«بچهام مشکل دارد و برای همین گفتاردرمانی میرود.»
میتوانیم بگوییم:
«برای رشد بهتر مهارتهای ارتباطی فرزندم از کمک تخصصی استفاده میکنم.»
همین تغییر کوچک در واژهها میتواند نگاه ما را تغییر دهد.
کلمه «مشکل» گاهی بار سنگینی دارد.
اما «نیاز به حمایت» معنای متفاوتی دارد.
کودکی که برای یادگیری یک مهارت به حمایت بیشتری نیاز دارد، لزوماً کودکی کمتوان یا متفاوت نیست.
او فقط در یک مرحله از مسیر رشد خود به کمک بیشتری نیاز دارد.
یک پیام برای پدرها و مادرها
اگر روزی متوجه شدید فرزندتان در گفتار، زبان، شنوایی یا ارتباط خود نیاز به بررسی دارد، قبل از اینکه به حرف مردم فکر کنید، به خود کودک فکر کنید.
قبل از اینکه بپرسید:
«اقوام چه میگویند؟»
از خودتان بپرسید:
«چه کاری میتوانم برای بهتر شدن شرایط فرزندم انجام دهم؟»
قبل از اینکه از گفتن موضوع خجالت بکشید، به این فکر کنید که اقدام شما ممکن است چه تأثیری بر آینده کودک داشته باشد.
گاهی یک ارزیابی ساده میتواند نگرانیهای بیدلیل را برطرف کند.
گاهی نیز ارزیابی میتواند مشکلی را که نیاز به توجه دارد زودتر مشخص کند.
و اگر کودک واقعاً به درمان نیاز داشته باشد، هرچه خانواده آگاهتر و فعالتر باشد، مسیر حمایت از کودک روشنتر خواهد بود.
گفتاردرمانی را از یک «راز» به یک «انتخاب آگاهانه» تبدیل کنیم
قرار نیست خانوادهها درباره تمام جزئیات زندگی و سلامت فرزندشان با دیگران صحبت کنند.
اما امیدواریم روزی برسد که هیچ پدر و مادری از گفتن جمله «فرزندم گفتاردرمانی میرود» احساس شرمندگی نکند.
همانطور که مراجعه به پزشک، دندانپزشک، روانشناس، شنواییشناس یا سایر متخصصان بخشی طبیعی از مراقبت از سلامت است، گفتاردرمانی نیز میتواند بخشی طبیعی از مراقبت از رشد و ارتباط کودک باشد.
جامعه سالم جامعهای نیست که در آن هیچکس مشکلی ندارد.
جامعه سالم جامعهای است که در آن مردم برای مشکلات خود کمک گرفتن را ضعف نمیدانند.
جمعبندی؛ کمک گرفتن، نشانه آگاهی است
پنهان کردن مشکل کودک ممکن است برای مدتی خانواده را از سؤال و قضاوت اطرافیان دور کند، اما راهحل واقعی نیست.
شناخت مشکل، پذیرش نیاز کودک و اقدام برای دریافت کمک تخصصی، رفتاری مسئولانه است.
گفتاردرمانی چیزی برای خجالت کشیدن نیست.
اگر کودک به گفتاردرمانی نیاز دارد، این موضوع چیزی از ارزش او یا خانوادهاش کم نمیکند.
برعکس، والدینی که نیاز کودک خود را میبینند و برای کمک گرفتن اقدام میکنند، نشان میدهند که سلامت و آینده فرزندشان برایشان اهمیت دارد.
فرهنگ بالا یعنی بتوانیم تفاوتها را بپذیریم، مشکلات را انکار نکنیم و برای بهتر شدن شرایط اقدام کنیم.
گاهی شجاعانهترین جمله یک پدر یا مادر این نیست که بگوید «فرزند من هیچ مشکلی ندارد»؛ بلکه این است که بگوید: «اگر فرزندم به کمک نیاز داشته باشد، برای کمک گرفتن اقدام میکنم.»
و شاید همین نگاه، یکی از زیباترین شکلهای فرهنگ، آگاهی و مسئولیتپذیری در خانواده باشد.
سوالات متداول درباره گفتاردرمانی و نگرش خانوادهها
آیا مراجعه به گفتاردرمانی به معنی وجود یک اختلال جدی در کودک است؟
خیر. گفتاردرمانی میتواند از ارزیابی و مشاوره شروع شود و نتیجه ارزیابی ممکن است نشان دهد که کودک به درمان نیاز ندارد یا فقط به پیگیری و تمرینهای ساده در خانه نیاز دارد. در صورت وجود مشکل نیز متخصص بر اساس نیاز کودک برنامه مناسب پیشنهاد میکند.
آیا باید مشکل گفتار کودک را از اقوام پنهان کنیم؟
خانواده حق دارد اطلاعات خصوصی کودک را حفظ کند و مجبور نیست جزئیات درمان را برای دیگران توضیح دهد. اما تصمیم به پنهان کردن درمان نباید ناشی از شرم یا ترس از قضاوت باشد. مراجعه به متخصص بخشی از مراقبت از سلامت کودک است.
اگر دیگران درباره گفتاردرمانی کودک قضاوت کنند چه کنیم؟
لازم نیست والدین برای تصمیم درمانی خود به همه پاسخ بدهند. میتوانند با آرامش توضیح دهند که برای رشد بهتر مهارتهای ارتباطی کودک از کمک تخصصی استفاده میکنند و تصمیم درمانی را بر اساس ارزیابی متخصص گرفتهاند.
آیا بهتر است برای گفتار کودک صبر کنیم تا خودش بهتر شود؟
هر کودک شرایط متفاوتی دارد و همه تأخیرهای گفتاری نیازمند درمان نیستند. با این حال، اگر والدین درباره رشد گفتار یا زبان کودک نگرانی دارند، بهتر است به جای حدس زدن یا مقایسه با کودکان دیگر، از متخصص ارزیابی بگیرند. منابع تخصصی نیز بر اهمیت شناسایی و مداخله زودهنگام برای کودکانی که نیاز دارند تأکید میکنند.
نقش والدین در گفتاردرمانی چیست؟
والدین بخش مهمی از فرایند درمان هستند. بسیاری از مهارتهای ارتباطی در تعاملات روزمره، بازی، کتابخوانی و فعالیتهای خانوادگی تمرین میشوند. به همین دلیل، گفتاردرمانگر ممکن است راهکارهایی را به والدین آموزش دهد تا در خانه نیز فرصتهای بیشتری برای ارتباط و زبان ایجاد کنند.
آیا گفتاردرمانی فقط برای کودکانی است که صحبت نمیکنند؟
خیر. گفتاردرمانی میتواند برای طیف گستردهای از مشکلات گفتار، زبان، تلفظ، روانی گفتار، ارتباط اجتماعی و برخی مشکلات مرتبط با تغذیه و بلع مطرح باشد. نوع مداخله به ارزیابی و نیازهای هر کودک بستگی دارد.
تماس با دپارتمان گفتاردرمانی دبی
اگر به دنبال ارزیابی تخصصی و برنامه درمانی مبتنی بر شواهد برای کودک خود هستید، میتوانید برای دریافت مشاوره و تعیین وقت ارزیابی با دکتر عزیزرضا قاسم زاده و تیم تخصصی گفتاردرمانی در دبی تماس بگیرید.
📱 واتساپ: ۰۵۵۵۶۰۰۶۴۱
🌐 وبسایت: goftarkar.com
📸 اینستاگرام: @dr.ghasemzadeh.ae
اختلالاتی که نیازمند گفتاردرمانی هستند:
- لکنت زبان
- اوتیسم (ASD)
- آفازی (Aphasia)
- ام اس (MS)
- ضربه مغزی (TBI)
- پارکینسون
- سندرم لنداو کلفنر
- سندرم گیلن باره(GBS)
- سندرم رت در نوجوانان
- سندرم پرادر-ویلی
- سندرم آنجلمن
- بیماری هانتینگتون
- ویروس نیل غربی
- آنسفالیت
- آسیب طناب نخاعی
- فلج فوق هسته ای(PSP)
- تأخیر زبان (Language Delay)
- درمان گروهی لکنت زبان
- گفتاردرمانی تخصصی در دبی
- یکپارچگی حسی در اتیسم
- تأخیر گفتار ناشی از دوزبانگی
- اختلال رشدی زبان(DLD)
- آسیب ویژه زبانی در کودکان
- کمشنوایی و ناشنوایی
- سکوت کودک در مدرسه
- وابستگی کودکان به مید
- اختلال تلفظ و تولید صداها
- لکنت دوران کودکی
- اختلالات یادگیری (LD)
- فلج مغزی (Cerebral Palsy)
- صرع و تشنج در کودکان
- دیزآرتری (Dysarthria)
- دیزآرتری ساقه مغز
- آتاکسی مخچه ای
- آپراکسی گفتار (Apraxia)
- لوکوورین در درمان اتیسم
- اختلال بلع (Dysphagia)
- اختلالات صوتی (Voice Disorders)
- گفتاردرمانی چسبندگی زبان
- مشکلات دهانی و فکی کودکان
- همکاری کودک در گفتار درمانی
- بیشفعالی و نقص توجه (ADHD)
- اسکلروز جانبی آمیوتروفیک(ALS)
- آتروفی سیستم چندگانه(MSA-C)
- خشونت و بیش فعالی در کودکان(ADHD)
- سندرم نیمن پیک نوع C2 در کودکان
- کم شنوایی اکتسابی و کانجنیتال در کودکان
- رفتارهای غیرطبیعی کودک دو تا سه ساله
- تاخیر کلامی و عدم تعمیم گفتار در کودکان
- حمایت بیش از حد مادران و تأخیر رشدی کودک
- عدم تقارن عضلات صورت در افراد سالم
- چرا کودک من فقط چند کلمه می گوید
- آیا کودک دو ساله باید جمله بگوید
- تفاوت تأخیر گفتار و اختلال زبان در کودکان
- فلج شبهبولبار | درمان عدم تقارن عضلات صورت
- مدت زمان گفتاردرمانی کودک در دبی چقدر است؟
- بهترین گفتاردرمانگر در دبی را چگونه انتخاب کنیم؟
- آیا استفاده زیاد از موبایل باعث تأخیر گفتار میشود؟
- گفتاردرمانی اختلال صوت ناشی از ربفلاکس حنجره ای – حلقی
- گفتاردرمانی کودک؛ چرا کمک گرفتن نشانه فرهنگ و آگاهی است؟
- speech and language disorder
- developmental language disorder
- Shadow Teacher in Dubai
- Dysphagia in Dubai
- Multiple Sclerosis – Speech Therapy in Dubai
- Parkinson’s Disease – Speech Therapy in Dubai
- Epilepsy language delay therapy in Dubai
